Korte nieuwsbrief Steungroep Nederland Roemenië                                Ugchelen, Oktober 2015

Beste sponsors en geïnteresseerden.

Voor u ligt de tweede nieuwsbrief van het jaar 2015. Omdat wij in de laatste maanden frequenter naar Roemenië geweest zijn in verband met het grote centrale keuken project (CCKP) wordt de voortgang nu in deze –meerdere maanden en bezoeken omvattende- nieuwsbrief weergegeven.

In juni zijn wij met eigen vervoer, in augustus met het vliegtuig en eind september weer met eigen vervoer naar Roemenië gegaan.

In de vorige nieuwsbrief hebben wij gesproken over de ontwikkelingen in het Centrale Caritas Keuken Project. De gewenste en noodzakelijke veranderingen komen voort uit diverse ontwikkelingen:

In heel Europa zijn er andere inzichten ten aan zien van gezonde voeding dan circa 20 jaar geleden; de toename van diverse chronische ziekten zoals diabetes, overgewicht, nierziekten die deels ook te maken hebben met voedingspatronen. Koken zoals “moeder vroeger thuis” gaat niet meer op.

• Ook de leefomstandigheden zijn veranderd: ouderen in instellingen hebben een “zittend” leven in een centraal verwarmde omgeving; zij verbruiken minder energie dan voorheen.

• De Roemeense regering heeft een wetsvoorstel aangenomen dat erin voorziet dat “personen verblijvend in instellingen het recht hebben op gezonde, volwaardige voeding, aangepast aan hun behoeften en indien mogelijk aan hun voorkeuren”. Dit houdt in dat voeding aangepast wordt aan de diverse doelgroepen van de centrale keuken: jongeren ( internaat), gezonde ouderen, dementerende en/of bedlegerige ouderen, dak- en thuislozen.

• Daarnaast waren er al een aantal jaren vragen over de voedingswaarde van de verstrekte maaltijden; zowel op macro- ( eiwitten, vetten, koolhydraten) als op micro- ( vitaminen, mineralen) niveau. Als professioneel voedingsdeskundige met tientallen jaren praktische ervaring in de gezondheidszorg heeft Coby dat –mede op verzoek van de medewerkers uit de bejaardenhuizen- regelmatig als onderwerp ter sprake gebracht. Te veel vet / olie/ koolhydraten, te weinig: volwaardige eiwitten, vers fruit, verse groente, melk producten, eieren. En niet aangepast aan de behoeften bv. gemalen of gepureerd. Hiermee werd een deel van de taak van de keukenstaf verlegd naar het zorgpersoneel.

 

Tijdens ons bezoek in juni hebben wij met een delegatie van Caritas de keuken van het Hilton hotel bezocht. De cool room, het vacumeer apparaat, de aardappelschilmachine etc. alles maakt een efficiënte indruk en de chef-kok; Mr. Tibor Szappanos weet waarover hij spreekt. Hij wilde graag zijn kennis en kunde overdragen aan de Caritas keukenstaf. Ook met de keukenstaf en Mr. Szappanos hebben wij een meeting gehad.

Om het voorzichtig te zeggen: de keukenstaf was niet overtuigd van de noodzaak van veranderingen; zagen als gevaar dat de CCK “een tweede Hilton zou worden”, dachten niet dat hen nog iets te leren viel doordat zij al minimaal 7 jaar kookten en wilden geen van allen op zondag werken. Een flinke uitdaging voor het Caritas management en ons allen om deze houding om te buigen in de gewenste richting.

Inmiddels is bekend dat Hilton International het project niet geaccepteerd heeft. De keukenchef van Hilton heeft zijn eigen bedrijf gestart: Culinary Marketing SRL en heeft ontslag genomen bij Hilton Oradea. Hij “verhuurt ” zich als adviseur en keuken manager aan Caritas om het CCKP te realiseren.

Caritas management heeft moeite om duidelijk de verwachtingen uit te spreken naar hem; zijn bedrijf kan van alles aanbieden doch Caritas dient de keuzes te maken wat relevant is in de centrale keuken. HACCP regels, hygiëne in de keuken, omgaan met professionele apparatuur, nieuwe voedingsadviezen, juiste porties voor de diverse doelgroepen en voeding aanpassen aan behoeften zijn de kernpunten van zijn scholingstaak.

Omdat de Stichting door een substantieel legaat de financiële middelen heeft om de noodzakelijke keukenuitrusting voor dit CCKP te financieren is besloten dat het CCK een cool room, een vacumeer apparaat en een aardappelschil apparaat krijgt.

Met de aardappelschil machine wordt in 20 minuten 60 -70 kilo aardappels of wortels geschrapt. Met schoonmaken van apparaat en controle van de schoongemaakt aardappels / wortels is nu maximaal 45 minuten gemoeid, eerder: ( volgens de verstrekte gegevens van de medewerkers) 6 uur en 45 minuten.

De cool room houdt verse of voorgeprepareerde voedingsmiddelen op een temperatuur van 40 C; hierdoor kan er voor meerdere dagen voorbereid worden. De vacumeer machine verpakt voeding vacuüm waardoor de houdbaarheid langer wordt; rest voeding kan zo ook enkele dagen bewaard worden en in een ander recept verwerkt. Door deze investeringen kan het werken in de keuken efficiënter worden en kan er in ploegen / shifts gewerkt worden, 7 dagen per week.

Daarnaast diende de keuken van St. Martin aangepast te worden aan hygiëne eisen: vuil en schoon niet door dezelfde deuren, beter schoonmaak- en opwarm mogelijkheden ( dagelijks was een verzorgende circa 6 uur bezig met afwassen van servies van ontbijt, snack tijd, warme maaltijd, middag snack, avondeten, theeflesjes).

En voor de bewoners van St. Elisabeth is een kitchenette gepland in de eetzaal, waar ze zelf thee of koffie kunnen maken of gezamenlijk een kook- of bak activiteit kunnen uitvoeren. Daarnaast diende de in gebruik zijnde koelkast vervangen te worden: die had niet de juiste klimaatklasse. In de zomer koelde deze maar terug tot 90 C door de hoge omgevingstemperatuur.

Maar ja… Roemenië, voor plannen zijn vergunningen nodig… en de juiste man is niet aanwezig … en zo gaan er weken overheen voordat een actie gestart wordt.

De interactieve workshop dementie was een groot succes. In juni is deze op 4 plaatsen gegeven: in St. Elisabeth, In Tasnad, in Marghita en in St. Martin. Onze Stichting heeft folders laten drukken in het Hongaars en Roemeens, gebaseerd op materiaal van Alzheimer Nederland. Hoe herken je dementie, wat is een goede benadering van een persoon met dementie, wat is beter om niet te doen, hoe zorg je als mantelzorger goed voor jezelf etc.

Samen met Támas Szombati- Gilles -die voor ons vertaalde van Engels naar Hongaars-

hebben we leuke, inspirerende en leerzame workshops gegeven; aan professionals en ook aan een aantal mantelzorgers. Elke keer waren er gemiddeld 45 aanwezigen. We hebben veel positieve feed- back gekregen; regelmatig waren er emotionele herkenningsmomenten. Op verzoek hebben we ook in Augustus de dementie workshop nog 2x herhaald: in Valea lui Mihai en in Osorhei. Het interactieve deel werd erg gewaardeerd; anders is 2 uur erg lang. Kennis, kunde en vaardigheden delen en met elkaar bespreken van uitdagingen is zeer waardevol voor allen.

Eind september zijn we voor de 5e keer dit jaar maar Roemenië gegaan. Naast het grote CCK project, en de kleinere keukenprojecten zijn we ook in de provincie Mures geweest om daar onze projecten te bezoeken.

In Reghin bezochten we de plaatselijke Diakonia afdeling. Zij ontvangen van ons verbandmiddelen e.d. voor de thuiszorg die vanuit Reghin en omliggende dorpen aangeboden wordt. Het werk in de thuiszorg is niet te vergelijken met de Nederlandse situatie.

 

Er is vaak gebrek aan alles; in de winter komen de medewerkers eerst om hout naar binnen te brengen, de kachel aan te maken, een pan water op de kachel en dan later komen ze terug om de noodzakelijke zorg te verlenen; met een betere omgevingstemperatuur en warm water om te wassen… Buren helpen elkaar vaak… maar wat als de buren ook oud zijn en op hulp aangewezen…? Er wordt voor de hele dag eten en drinken neer gezet; “morgen zijn we er weer”. Naast deze veelomvattende zorg zijn de medewerkers ook veel tijd kwijt aan administratie. Elke zorghandeling dient geregistreerd te worden en ondertekend door de ontvanger, om misbruik van thuiszorg geld te voorkomen. Dat betekent dat de zorgvrager soms dagelijks 11 handtekeningen moet zetten, op even zoveelregels. Niet getekend? Aanvraag ongeldig. Te weinig getekend? Ongeldig. Na een herseninfarct niet meer kunnen ondertekenen? Afgewezen. En dan werk je dus pro Deo…

 

Diakonia Reghin is ook bezig met een project om voor “oudere jongeren met een beperking” die nu nog thuis wonen bij hun ouders een socialisering project op te zetten. De regels in Roemenië zijn zo (op dit moment) dat je eerst een geschikt gebouw moet hebben, aangepast aan de eisen voor de projecten die je wil gaan uitvoeren. Als dat gebouw (een dagcentrum) geaccrediteerd is dan kan je voor de projecten accreditatie aanvragen, per project gebonden. En dan kan je subsidie ontvangen van de overheid voor deze projecten.

Zij ontvangen van ons de kleding van de SKKB, tweemaal per jaar en daarnaast kleding van het winkeltje uit Randerode die niet geschikt is voor de bejaarden uit de bejaardenhuizen van Caritas Oradea, bijvoorbeeld herenkostuums of wollen kleding. Een deel van de kleding wordt voor een kleine prijs aangeboden aan hun klantenkring; van een ander deel krijgen bejaarden en grote gezinnen met Kerst en Pasen een kleding pakket. Volgens Anne Maria; een arts die als vrijwilliger bij Diakonia werkt – wordt er op de Facebook pagina al regelmatig geïnformeerd wanneer er weer een kledingverkoop gehouden wordt. Dus dank hiervoor!!

Het geld wordt gebruikt om te investeren in het dagcentrum. We hebben het gezien, het is prima degelijk gebouwd met boven gastenkamers voor bv. vrijwilligers die een paar maanden mee willen helpen. De afbouw binnen en buiten (o.a. een plateau lift) is de volgende fase. Daarnaast willen ze als dagbesteding bulk kleding uit gaan zoeken in heren, dames en kinderkleding en die in deze categorieën aanbieden aan 2e hands winkels in de regio. “Onze” kleding wordt daar niet voor gebruikt; deze kleding wordt vanuit regio Cluj opgehaald en aangeleverd.

In Tirgu Mures hebben we ook Erika en Silvia ontmoet. Erika heeft nu een eigen praktijkruimte die echter volgens allerlei regels ingericht hoort te zijn. Zij verbaast zich daarover; ze werkt al 17 jaar als werknemer in een praktijkruimte die niet aan deze eisen voldoet maar waar nooit controle komt. Waarschijnlijk heeft haar baas de juiste contacten. Destijds hebben wij van de WPU marktopbrengsten geld gekregen voor “haar lymfoedeemcentrum”. Het begint nu serieus gestalte te krijgen; een deel van dit projectgeld is gereserveerd voor de juiste uitrusting zoals een goede massage tafel en stoel etc. Zij is bezig met het opzetten van een cursus lymfoedeem therapie, waar veel vraag naar is. Daarnaast geeft ze in de samenwerking met Silvia nog steeds Medical Taping cursussen; gemiddeld 2 weekenden per maand. Het is leuk te zien dat zij door de ondersteuning die zij de laatste jaren heeft ontvangen- materieel en immaterieel- zich ontwikkelt, mondiger wordt en sterker in haar schoenen staat. Ze heeft haar rijbewijs gehaald en er is een zoveelste handse auto aangeschaft; iets wat zonder haar inspanningen nooit gelukt zou zijn.

Bij Caritas hebben we in September diverse besprekingen gehad met het management, waar nu een nieuwe financiële directeur is aangesteld; Dhr. Derszi Akos. Deze heeft zijn sporen verdiend in leidinggevende functies in het bedrijfsleven, de politiek etc. maar hij is ook ondernemer –heeft al 15 jaar een drukkerij- en heeft mede daardoor een reële kijk op noodzakelijke economische ontwikkelingen.

 

Daarnaast zijn er gesprekken geweest met dhr. Szappanos die de dagelijkse uitvoering van het CCKP begeleidt. Er zijn nog veel onduidelijkheden die opheldering en transparantie behoeven. Hij heeft een uitdagende taak op zich genomen daar de keukenmedewerkers - zoals eerder gezegd- niet overlopen van enthousiasme om te veranderen en delen van hun “koninkrijkjes” prijs te geven.

Hierover hebben wij ook weer met het Caritas management gesproken; onze investeringen zijn niet vrijblijvend gegeven. Er zijn van onze zijde verwachtingen – die wij duidelijk uitgesproken hebben zoals; 100 % inzet van het personeel, werken in shifts en werken op zondag en de bereidheid om bij te scholen. Dit is inmiddels goed door gedrongen en ook verwoord naar de keuken medewerkers.

De keuken in St. Martin is gereed. De verbouwing tot moderne keuken met genoeg kastruimte, - uit de opslag van St. Jozsef gebouw; dank hiervoor aan de onbekende sponsoren- en werkbladen op hoogte; een diepere spoelbak voor de grote pannen met een douche kraan; een nieuwe kookplaat, convectie oven en professionele afwasmachine die in 90 seconden een afwaskorf schoon heeft.

 

 

 

 

 

De kapotte, granieten vloer heeft mooi lichtgrijs “Tarkett = linoleum” gekregen; makkelijk schoon te houden en minder koud. De 18 liter electrische waterkoker komt met het volgende transport; eerder werd er een grote pan water gekookt voor de thee: liepen ze met 20 liter kokend water door de keuken…

STNedrom heeft de materialen betaald, Caritas heeft de arbeidsuren betaald.

Er heeft ook een herstructurering van arbeid plaats gevonden: een van de medewerkers is verantwoordelijk in de keuken. Die zet thee, bereid ontbijt en ander maaltijden voor. Bij het portioneren komt een ander haar helpen om de maaltijden snel uit te kunnen serveren. Ander personeel mag alleen in de keuken komen als ze een overschort dragen; dit vanuit hygiëne oogpunt.

Het laatste nieuws uit Oradea is dat de kitchenette in St. Elisabeth zo snel als mogelijk gebouwd wordt, de planning is; half november gereed. De koelkast, convectie oven, wasbak met eengreeps kraan en keramische plaat -met beveiliging- zijn allen al aangeschaft; ook hier heeft StNedrom de materialen betaald en betaalt Caritas de arbeidsuren.

Wij hebben veel goede sponsors die met ons meedenken voor onze projecten; Gerhard, Wies en Gerco voor het CCK project; fijn dat we een beroep mogen doen op jullie kennis en kunde.

 

Deze zomer hebben wij via Vitortho Den Haag een grote dosis Voedingssupplementen ontvangen; deze zijn verdeeld over de beide bejaardenhuizen van Caritas Oradea, diverse privé personen en Diakonia Reghin die deze uitdeelt aan hun thuiszorg patiënten met grote wonden en mensen met ondervoeding. Hartelijk dank hiervoor.

Spangenberg BV. uit Mijdrecht heeft ons de diverse apparatuur geleverd voor de Centrale Caritas keuken en de St. Martin keuken. Voor het goede doel hebben wij op de toch al concurrerende prijzen ( zeker vergeleken met Roemenie) nog eens 10 % korting gekregen: hartelijk dank hiervoor.

Van Willy Muller en Margriet Schol hebben we materiaal voor Erika in Tg. Mures gekregen, het winkeltje uit Randerode en de Kinderkledingbeurs uit Eerbeek voorzien ons van prima kleding voor onze projecten.

Zoals wij in de vorige nieuwsbrief aangegeven hebben is de planning dat ergens in 2016 Stichting Steungroep Nederland Roemenië opgeheven zal worden. Wij ronden de nog lopende projecten af en starten geen nieuwe projecten meer. Op persoonlijke titel zullen Jan en Coby zeker nog een aantal jaren contacten onderhouden in Roemenië. We hebben er inmiddels veel bekenden en vrienden en kunnen nog steeds veel van onze kennis, kunde en vaardigheden daar delen.

Roemenië en daarmee Caritas dienen echter steeds meer op eigen, inlandse steun bronnen te vertrouwen. Door de veranderde situatie in veel Europese landen met grote instroom van vluchtelingen worden ingezamelde goederen eerder daarvoor gebruikt. Ook in West Europa zijn voedselbanken; overtollige producten worden niet meer vele honderden kilometers vervoerd; zeker niet als er ook dichterbij nood is. Dit alles werd door Caritas directeur Rajna verwoord en door de economisch directeur Derzsi bevestigd: meer werk maken van binnenlandse sponsoring, duidelijker communicatie met sponsoren over behoeften, financiële transparantie en een efficiëntere organisatie.

Volgens onze planning willen wij volgend jaar januari opnieuw naar Roemenië gaan, ondertussen hebben wij frequent email en skype contact met de betrokkenen. Naast het CCKP en de kitchenette in St. Elisabeth staat er dan -op verzoek- een workshop gepland ter ondersteuning van het verzorgend personeel

Rest ons u dank te zeggen voor al de steun die wij van u / jullie ontvangen om ons werk in Roemenië mogelijk te maken. Hartelijke groet,

Jan en Coby Willemsen